Czas zwiedzania, poznaj historię Ulicy Szewskiej

Otóż nie zawsze Szewska była Szewską. Dawniej odcinek biegnący od Rynku do wysokości dzisiejszej ulicy Poprzecznej zwano ulicą Słodowników, gdyż na rogu obydwu ulic znajdowała się słodownia.

Z języka niemieckiego wspomniany odcinek nazywano Maltzer Gasse, zaś ten biegnący od dzisiejszej Poprzecznej w dół – Schuster Gasse.

W 1872 r. obie części stały się ulicą Szewską – Schumacherstrasse. W tym miejscu pora na językową ciekawostkę, otóż słowo Gasse  w języku niemieckim oznaczało dawniej gęsto zabudowaną uliczkę czy też zaułek, głównie o charakterze rzemieślniczym znajdującą się w starszej części miasta. Jej przeciwieństwem była Strasse, czyli ulica główna, bardziej reprezentacyjna, stanowiąca przy tym szlak komunikacyjny, a taką stała się ulica Szewska, odkąd 130 lat temu zaczął kursować nią tramwaj.

Przenieśmy się do 1865 r. do stolicy Hesji – Karlsruhe. W tym mieście odbywała się wówczas V Niemiecka Konferencja Poczt, w której obradach uczestniczył urodzony w Słupsku – dr Wilhelm Heinrich von Stephan. Ten zakochany w poczcie wysoki rangą urzędnik (znający sześć języków obcych!) zaproponował wprowadzenie do obiegu pocztowego kartkę, która służyłaby do przesyłania krótkich wiadomości. Nazwał ją Postblatt (pocztowy listek). Ten świetny, jak okaże się już kilka lat później, pomysł nie spodobał się pruskiemu Generalnemu Dyrektorowi Poczty, który projekt odrzucił.

Dlaczego?

Otóż problemem okazała się… tajemnica korespondencji! Tak, ówcześni notable, jak i przeciętni zjadacze chleba nie potrafili sobie wyobrazić sytuacji, gdy postronni ludzie (w tym przypadku sortujący korespondencję pocztowcy i listonosze) czytają prywatną korespondencję, nawet jeśli była ona do bólu formalna i zwięzła. Wydawałoby się, że projekt pocztowego listka został na zawsze pogrzebany, lecz czy tak było w istocie? Otóż jak dobrze wiemy, nie!

Pamiętacie pierwsze wysłane przez siebie kartki?
Świąteczne, wielkanocne, albo jako pamiątki z kolonii? Zdarzało się, że te ostatnie przychodziły już po powrocie do domu, a i tak cieszyły, zajmując honorowe miejsce za szybką w meblościance.
W przeciwieństwie do zamkniętych na pocztowe nowinki Prusaków, to Austriacy wykorzystali pomysł von Stephana i w październiku 1869 r. w Austro – Węgrzech powstała pierwsza
w historii karta pocztowa.

Jak wyglądała? Była sztywnym żółtym prostokątem, z ramką na adres, cesarskim godłem oraz napisami w języku niemieckim – Correspondenz – Karte i węgierskim – levelezési. Jak się domyślacie, Austriacy trafili w dziesiątkę, gdyż na lata siedemdziesiąte XIX wieku przypadła największa popularność karty korespondencyjnej, jak ją nazywali. A trzeba wiedzieć, że przez pierwsze trzy miesiące funkcjonowania kartki w obiegu pocztowym sprzedano trzy miliony jej egzemplarzy! Czas na ciekawostkę, otóż początkowo karta pocztowa była po prostu zwykłą kartką pozbawioną ilustracji. Na jednej ze stron umieszczano adres, znaczek i stemple pocztowe, a drugą można było w całości przeznaczyć na wiadomość dla adresata.

W 1872 r. pojawiła się w Niemczech pierwsza kartka pocztowa z ilustracjami i to właśnie ilustracje zajęły większość miejsca przeznaczonego do tej pory na korespondencję. I tak źle i tak niedobrze, prawda? Jak napisać wiadomość, gdy nie ma na nią miejsca? Trzeba było radzić sobie, pisząc po obrzeżach obrazków. Taka sytuacja trwała do… 1904 r., kiedy to pocztowcy z całego świata zrzeszeni w Światowym Związku Pocztowym podzielili stronę pocztówki zawierającą miejsce na adres i znaczek w pionie, wydzielając tym samym miejsce pod korespondencję. A moda na kartki pocztowe dotarła też za ocean, gdzie kartę nazwano postal cards, a zadomowiła się nie tylko w Stanach Zjednoczonych i Kanadzie, lecz również w Chile.

Czy wiecie, że łączy się ono z polskim noblistą? Jeśli nie, to pozwólcie, że opowiem Wam tę ciekawą historię. A było to tak: kiedy pierwsze karty pocztowe pojawiły się na rynku narodziła się potrzeba znalezienia dla nich polskiego odpowiednika obcych nazw takich jak wspomniane wyżej Postkarte, Correspondenz Karte, czy też rosyjskiego terminu: otkrytoje pismo. Nazywano je w języku polskim różnie, a to widokami, widokówkami, czy też pocztowymi kartami ozdobnymi.

Przydałoby się uporządkować ten pojęciowy bałagan, prawda?

Ogłoszono więc konkurs, a w konkursie, jak to w konkursie, zasiadło jury. Nie byle jakie jury, gdyż w jego skład wchodziło wybitni językoznawcy będący redaktorami Słownika języka polskiego. Co jak co, ale znali się na swoim fachu! Do zacnej komisji napływały rozmaite propozycje, dokładnie było ich…296, a wśród nich wymienić można np.: listewka, liścik, odkrytka, oszczędnica, bezkopertka, pismówka, jawnostka, zawiadówka, czy… pocztówka.

Która z tych nazw przypadła Wam najbardziej do gustu? Podzielcie się z nami! Tymczasem komisja, po debacie nad nadesłanymi pomysłami wybrała dobrze nam znaną pocztówkę, którą to zgłosiła do konkursu niejaka Marja z B. Jak okazało się wkrótce, wspomniane imię jako pseudonim obrał sobie… Henryk Sienkiewicz! I tak oto autor Trylogii stał się twórcą pojęcia, którego używamy po dziś dzień. Wspomnieliśmy wyżej, że kartka pocztowa zrobiła oszałamiającą karierę, to prawda, choć przez długi czas podręczniki dobrego wychowania grzmiały, że wysyłanie tego typu korespondencji przystoi co najwyżej młodzieży, a nie wytwornemu towarzystwu, o czym pisał jeszcze w 1912 r. jeden z polskich podręczników: pocztówki można przesyłać tylko krewnym, dobrym znajomym i rówieśnikom, do innych osób nie wypada posyłać pocztówek, tylko z wycieczki wolno wysyłać do nich widokówki.